Heeft Rusland de oorlog verloren?

31 december 2025

Voor het beantwoorden van de vraag heeft Rusland de oorlog verloren, neem ik het artikel “Rusland heeft de oorlog al verloren” van Hidde Bouwmeester van 20 november 2025 als uitgangspunt.

Hidde opent met:

“Rusland heeft de oorlog in Oekraïne verloren. Wat er verder ook gebeurt, de schade voor Rusland is enorm. Rusland had gehoopt om binnen 72 uur Kyiv op de knieën te krijgen. Het liep anders.”

De vraag is: waar komt die ‘72 uur’ eigenlijk vandaan?

De oorsprong van de ‘72 uur’-claim

Er bestaat geen publiekelijk bekende formele uitspraak van de Russische politieke of militaire top waarin expliciet wordt gesteld dat Kyiv binnen 72 uur zou vallen.

Wel circuleren er verschillende uitspraken die later in westerse media zijn samengevoegd tot deze ’72 uur’-meme:

Een artikel in Ukraine Today citeert de Wit-Russische president Aleksandr Loekasjenko begin februari 2022, die stelde dat als er oorlog zou uitbreken, “deze maximaal drie tot vier dagen zou duren” en dat Oekraïne zich daartegen niet zou kunnen verzetten.

Op 11 april 2021 zei Margarita Simonyan (hoofdredacteur van RT, een door de Russische staat gecontroleerd medium) tijdens een uitzending van Zondagavond met Vladimir Solovjov op Rossiya-1:

“In een hete oorlog zouden we Oekraïne binnen twee dagen verslaan.”

Daarnaast verklaarde de Amerikaanse generaal Mark Milley dat Kyiv binnen 72 uur zou kunnen vallen indien Rusland zou besluiten Oekraïne binnen te vallen.

Juist die laatste uitspraak is opvallend: zij komt niet uit Moskou, maar uit Washington.

Wat weten we wél – en wat niet?

Belangrijk is vast te stellen dat wij eenvoudigweg niet weten wat de Russische militaire en politieke top daadwerkelijk verwachtte of hoopte in de eerste fase van de invasie. Er bestaat geen officiële Russische verklaring waarin een tijdschema voor de verovering van Kyiv werd vastgelegd.

Toch wordt in veel westerse berichtgeving de ‘72 uur’-claim gebruikt als illustratie van Russische misrekening. Het feit dat de oorlog veel langer en moeilijker bleek dan verwacht, wordt vervolgens aangegrepen als bewijs van Russische incompetentie — een narratief dat naadloos aansluit bij Oekraïense propaganda waarin wordt benadrukt hoe slecht voorbereid en gemotiveerd de Russische strijdkrachten zouden zijn geweest.

Wat wil het Kremlin bereiken?

Hidde noemt in zijn artikel drie doelstellingen van Rusland — althans, zijn interpretatie daarvan:

  1. Rusland wilde het proces van verwestering onder Oekraïners een halt toeroepen.

  2. Rusland wilde de Maidanrevolutie in feite tenietdoen.

  3. Poetin wil dat de NAVO zich terugtrekt tot de grenzen van 1997.

Daartegenover staan de formeel geformuleerde doelstellingen die de Russische regering bij de start van de “speciale militaire operatie” op 24 februari 2022 publiekelijk presenteerde, met name via president Vladimir Poetin en het ministerie van Defensie:

1. Demilitarisering van Oekraïne

Oekraïne moest militair zodanig worden verzwakt dat het geen bedreiging meer zou vormen voor Rusland. Dit werd gekoppeld aan het voorkomen van NAVO-wapens en infrastructuur op Oekraïens grondgebied.

2. Denazificatie van Oekraïne

Volgens Moskou betekende dit het uitschakelen van extreemrechtse en ultranationalistische groeperingen (zoals het Azov-regiment), die volgens Rusland disproportionele invloed zouden hebben op staat en leger.

3. Bescherming van de bevolking van de Donbas

Rusland stelde dat het de Russischtalige bevolking van Donetsk en Loegansk wilde beschermen tegen wat het “genocide” en systematische beschietingen door Oekraïne noemde.

4. Neutraliteit van Oekraïne

Oekraïne mocht:

  • geen NAVO-lid worden;

  • geen buitenlandse militaire bases of kernwapens huisvesten.

5. Erkenning van territoriale realiteiten (impliciet)

Hieronder vallen:

  • de Russische erkenning van Donetsk en Loegansk (februari 2022);

  • eerdere Russische aanspraken op de Krim (annexatie in 2014).

(bron: ChatGPT – samenvatting van Russische verklaringen)

Voorbarige conclusies

Alvorens harde conclusies te trekken, is het essentieel te erkennen dat het conflict nog volop gaande is en dat de dynamiek snel kan veranderen. Wat vandaag als een patstelling oogt, kan morgen kantelen.

Zero-sum-denken

Hoewel sommige analisten (zoals hier en hier) pleiten voor een diplomatieke oplossing, zet het leiderschap van de EU vooral in op maximale druk: sancties, financiële steun en wapenleveranties aan Oekraïne.

Waar Rusland de Oekraïense weerbaarheid ernstig onderschatte, onderschat de EU op haar beurt het aanpassingsvermogen van Rusland. Veelzeggend was de uitspraak van Commissievoorzitter Ursula von der Leyen in 2022, toen zij beweerde dat het Russische leger “chips uit vaatwassers en koelkasten haalt” en dat de Russische industrie in puin lag.

De cynische realiteit is dat China — bondgenoot van Rusland — in staat is de productie van grote Europese bedrijven te ontregelen door simpelweg geen chips te leveren.

Gevolgen voor de EU

Economisch

  • Energiecrisis: Door sancties en het wegvallen van Russische leveringen zijn energieprijzen sterk gestegen.

  • Inflatie: Hogere energie- en voedselprijzen hebben de koopkracht aangetast.

  • Handelsverstoringen: Sancties en oorlog verstoren handelsstromen, vooral in landbouw en industrie.

Politiek

  • Interne verdeeldheid: EU-landen verschillen sterk van mening over sancties, wapenleveranties en migratie.

  • Energieafhankelijkheid: Het conflict dwingt de EU tot versneld herzien energiebeleid.

Sociaal

  • Migratie: Miljoenen Oekraïense vluchtelingen leggen druk op huisvesting en sociale voorzieningen.

  • Levensstandaard: Hogere kosten leiden tot onvrede en potentiële sociale spanningen.

Atlantische breuk

Het meest ingrijpende gevolg voor de EU is geopolitiek van aard. De Verenigde Staten lijken zich geleidelijk van Europa af te keren.

Een eerste schok kwam toen vice-president J.D. Vance Europa scherp bekritiseerde op het gebied van migratie en vrijheid van meningsuiting. Later verklaarde president Trump dat Europa voortaan zelf moet betalen voor de wapens die het aan Oekraïne levert.

De implicatie is helder: Europa kan niet langer automatisch rekenen op Amerikaanse bescherming.

Machtspolitiek: niets nieuws onder de zon

Toch is deze ontwikkeling niet nieuw. In The Grand Chessboard (1997) beschreef Zbigniew Brzeziński, adviseur van president Jimmy Carter, al de kern van de Amerikaanse geopolitieke strategie:

  • Eurazië is het “grote schaakbord”.

  • De VS moeten voorkomen dat één macht of coalitie Eurazië domineert.

  • Oekraïne is cruciaal: zonder Oekraïne kan Rusland geen Euraziatisch imperium zijn.

Conclusies

Oekraïne fungeert slechts als pion op het Grote Schaakbord.

In de machtsstrijd tussen de VS, Rusland en de EU is de stand voorlopig 2-0-0 in het voordeel van de Verenigde Staten.

Maar, zoals de Amerikanen zeggen: “It ain’t over till the fat lady sings.”
Of zoals de Russen het formuleren: “Надежда умирает последней” — hoop sterft het laatst.